Werfmuren onder de loep: grote inspectie afgerond

27.06.2025

Tussen medio april en medio juni waren wij wekelijks te vinden bij de werfmuren aan de Oudegracht. Eigenlijk begon het al in de winter, toen de muren visueel werden opgenomen. De eerste in-situ-testen van het wateropzuiggedrag van de muren zijn voltooid, de visuele schadebeelden zijn opgenomen en de destructieve inspectie is gestructureerd en gepland.

Met zo’n 400 adressen op de lijst is het een hele puzzel om het overzicht te houden. De huisnummers lopen niet door, en door de complexe bouwgeschiedenis van de stad is het kadastrale systeem ook niet logisch opgebouwd. Zo vind je aan de ene oever even nummers en aan de andere oneven. De muren van de Oudegracht hebben gevels in alle windrichtingen. Een eenvoudige indeling in noord, zuid, oost of west werkt dus ook niet.

Kortom: het vraagt wat denkwerk om te bepalen waar we beginnen en wat het meest effectief of zinvol is.

En dan is er nog het praktische aspect: hoe laten we onze collega’s met de kernboormachines aan de slag gaan, zonder dat het beschermd stadsgezicht straks op een Goudse kaas lijkt? Gelukkig konden we rekenen op de ondersteuning van oud-collega Hendrik-Jan van Nebest en Rianne van het Nebest Laboratorium.

In totaal hebben we zo’n 14 dagen op de werf gelopen, derdeelt over een periode van 10 weken, met een handkarretje en een bakfiets vol met gereedschap en monsters.

We hebben in totaal 140 boorkernen genomen, 30 boorprofielen op drie/ vier dieptes, 12 monsters van voegmortels en vijf zoutmonsters die laten zien hoe moderne voegmortels het muuroppervlak beïnvloeden. Alle monsters worden zorgvuldig geanalyseerd in het Nebest Laboratorium.

Later dit jaar koppelen we deze resultaten aan de visuele inspecties, zodat we een compleet beeld krijgen.

Wat volgt is het spannendste deel: met statistische berekeningen kijken we wat de monsters ons kunnen vertellen over de staat van de werfmuren: Hoe nat zijn de muren werkelijk? Waar zit welk zout en waarom? Kunnen we dit voorkomen door speciale voegmortels toe te passen? Waarom zijn sommige muren zo groen? En wat betekenen de resultaten voor het lange-termijn onderhoud van de werf- en kluismuren in de Utrechtse binnenstad?

Het is flink meedenken, snel schakelen en af en toe een fysieke uitdaging, maar elke wandeling langs de Oudegracht geeft nieuwe inzichten.

En eerlijk gezegd… er gaat niets boven het moment dat je een oude muur bekijkt en denkt: “Hier kunnen we echt een verschil maken voor het behoud van de stad.”

Trouwens worden alle boorkernen weer terug op hun plek gebracht.